OCZYSZCZALNIA ŚCIEKÓW W NOWEJ DĘBIE
Blisko 90 lat historii w służbie mieszkańcom i środowisku
Historia Oczyszczalni Ścieków w Nowej Dębie sięga lat 1937–1938, kiedy na jej obecnym terenie powstały pierwsze obiekty służące oczyszczaniu ścieków. Od tego czasu infrastruktura oczyszczalni przeszła szereg zmian i modernizacji, dostosowujących ją do rosnących potrzeb mieszkańców oraz coraz wyższych wymagań w zakresie ochrony środowiska.
Dziś Oczyszczalnia Ścieków w Nowej Dębie stanowi jeden z najważniejszych elementów infrastruktury komunalnej miasta i gminy. Jej podstawowym zadaniem jest oczyszczanie ścieków komunalnych, a tym samym ochrona lokalnych zasobów wodnych i środowiska naturalnego.
Obiekt jest własnością Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. w Nowej Dębie, które odpowiada za jego eksploatację i prawidłowe funkcjonowanie.
Historia oczyszczalni – od pierwszych obiektów do nowoczesnej infrastruktury
Początki działalności – lata 1937–1938
Pierwsze obiekty oczyszczalni powstały jeszcze przed II wojną światową, na przełomie lat 1937–1938.
Ówczesna oczyszczalnia wykorzystywała stosunkowo proste rozwiązania technologiczne. Ścieki przepływały przez koryto wyposażone w kratę zatrzymującą większe zanieczyszczenia stałe, a następnie trafiały do piaskownika, w którym oddzielano piasek i inne cięższe zanieczyszczenia.
Jednym z najważniejszych elementów instalacji był osadnik Imhoffa o pojemności 2 000 m³, pełniący funkcję podstawowego urządzenia do oczyszczania ścieków i przeróbki osadów.
Rozwiązania te, charakterystyczne dla ówczesnej techniki sanitarnej, stanowiły początek rozwoju infrastruktury oczyszczania ścieków na terenie Nowej Dęby.
Przełomowa modernizacja – lata 1995–1996
Wraz z rozwojem miasta oraz wzrostem wymagań dotyczących ochrony środowiska dotychczasowa infrastruktura oczyszczalni przestała odpowiadać obowiązującym standardom.
W 1995 roku podjęto decyzję o przeprowadzeniu kompleksowej modernizacji obiektu. Jej efektem było oddanie w 1996 roku nowoczesnej oczyszczalni biologiczno-mechanicznej, wykorzystującej bardziej zaawansowane metody usuwania zanieczyszczeń.
Był to istotny etap rozwoju gospodarki ściekowej w Nowej Dębie, który pozwolił na poprawę skuteczności oczyszczania ścieków i dostosowanie infrastruktury do ówczesnych wymagań środowiskowych.
Przepustowość hydrauliczna oczyszczalni wynosiła wówczas 3 500 m³ ścieków na dobę. Obiekt wyposażony był również w instalację do przeróbki osadów ściekowych.
W ramach stosowanych w tamtym okresie rozwiązań technologicznych przetworzone osady wykorzystywano do produkcji nawozu organicznego pod nazwą „BIOCAL”, posiadającego atest do rolniczego wykorzystania.
Wyróżnienie za działalność na rzecz ochrony środowiska
Ważnym wydarzeniem w historii oczyszczalni był rok 1998, kiedy obiekt został nagrodzony przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska w kategorii ochrony wód.
Wyróżnienie to stanowiło potwierdzenie znaczenia przeprowadzonej modernizacji oraz podejmowanych działań na rzecz ograniczania zanieczyszczenia środowiska wodnego.
Kolejny etap rozwoju – modernizacja i rozbudowa w 2019 roku
Kolejnym ważnym etapem w historii oczyszczalni była inwestycja realizowana w 2019 roku pod nazwą „Modernizacja oraz rozbudowa istniejącej oczyszczalni ścieków w Nowej Dębie”.
Przedsięwzięcie obejmowało budowę nowych obiektów technologicznych, przebudowę i unowocześnienie istniejącej infrastruktury oraz rozbiórkę części wyeksploatowanych obiektów.
Jednym z głównych założeń inwestycji było zwiększenie przepustowości mechaniczno-biologicznej oczyszczalni z 3 500 m³ do 4 000 m³ ścieków na dobę.
Zakres prac obejmował również:
- modernizację wyeksploatowanych obiektów oczyszczalni,
- wymianę zużytych urządzeń technologicznych,
- rozbudowę instalacji do przeróbki osadów ściekowych o drugi ciąg technologiczny,
- rozbudowę węzła osadowego o komorę stabilizacji tlenowej osadu.
Celem inwestycji było zwiększenie możliwości technologicznych oczyszczalni, poprawa niezawodności jej funkcjonowania oraz usprawnienie procesów oczyszczania ścieków i zagospodarowania powstających osadów.
Lokalizacja i obszar działalności
Oczyszczalnia Ścieków w Nowej Dębie położona jest około 3 km na zachód od zabudowań miejskich Nowej Dęby oraz około 2,5 km na południe od miejscowości Rozalin.
Obiekt otaczają tereny leśne należące do Skarbu Państwa, pozostające w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwa Nowa Dęba.
Do oczyszczalni trafiają ścieki komunalne z miasta Nowa Dęba oraz miejscowości:
Tarnowska Wola, Chmielów, Jadachy, Cygany, Rozalin i Buda Stalowska.
Według danych na dzień 31 grudnia 2025 roku system obsługiwany przez oczyszczalnię obejmował około 95% mieszkańców miasta i gminy Nowa Dęba.
Odbiornikiem oczyszczonych ścieków jest potok Koniecpólka, będący prawym dopływem rzeki Trześniówki. Potok ma długość około 18,33 km, a powierzchnia jego zlewni wynosi około 34,40 km². Bierze swój początek w okolicach Nowej Dęby i uchodzi do Trześniówki w rejonie miejscowości Ślęzaki.
Jak działa Oczyszczalnia Ścieków w Nowej Dębie?
Oczyszczanie ścieków to złożony, wieloetapowy proces, którego celem jest usunięcie zanieczyszczeń przed odprowadzeniem oczyszczonych ścieków do środowiska naturalnego.
W nowodębskiej oczyszczalni wykorzystywane są metody mechaniczne i biologiczne, uzupełnione odpowiednimi procesami przetwarzania osadów ściekowych.
- Mechaniczne oczyszczanie ścieków
Pierwszym etapem jest pomiar ilości i kontrola jakości ścieków dopływających do oczyszczalni.
Następnie ścieki przepływają przez urządzenia służące do zatrzymywania większych zanieczyszczeń stałych oraz oddzielania piasku i innych zanieczyszczeń mineralnych.
Zebrane zanieczyszczenia, określane między innymi jako skratki i piasek, poddawane są płukaniu i odwadnianiu, co umożliwia ich dalsze zagospodarowanie.
- Biologiczne oczyszczanie ścieków
Po wstępnym oczyszczeniu mechanicznym ścieki kierowane są do części biologicznej oczyszczalni.
Na tym etapie wykorzystywane są naturalne procesy zachodzące z udziałem mikroorganizmów, które rozkładają substancje organiczne i uczestniczą w usuwaniu związków biogennych, w szczególności związków azotu i fosforu.
Następnie ścieki trafiają do osadników wtórnych, gdzie następuje oddzielenie osadu biologicznego od oczyszczonych ścieków.
- Odprowadzanie oczyszczonych ścieków
Po zakończeniu procesu oczyszczania ścieki kierowane są do odbiornika, którym jest potok Koniecpólka.
Przed ich odprowadzeniem prowadzony jest pomiar ilości ścieków odpływających z oczyszczalni.
Rozwiązania technologiczne oczyszczalni przewidują również możliwość dodatkowej filtracji części oczyszczonych ścieków i wykorzystania ich jako wody technologicznej na potrzeby procesów prowadzonych w obiekcie.
- Gospodarka osadami ściekowymi
Nieodłącznym elementem procesu oczyszczania jest powstawanie osadów ściekowych, które wymagają odpowiedniego przetworzenia.
Proces technologiczny gospodarki osadowej obejmuje:
- grawitacyjne zagęszczanie osadu nadmiernego,
- stabilizację tlenową osadów,
- mechaniczne odwadnianie w celu zmniejszenia zawartości wody,
- higienizację osadów z wykorzystaniem wapna,
- czasowe magazynowanie osadów przed ich dalszym zagospodarowaniem.
Odpowiednie postępowanie z osadami ściekowymi stanowi istotny element prawidłowej eksploatacji oczyszczalni i ochrony środowiska.
Oczyszczalnia a ochrona środowiska
Prawidłowe funkcjonowanie oczyszczalni ma kluczowe znaczenie dla ochrony lokalnych zasobów wodnych oraz ograniczania ilości zanieczyszczeń przedostających się do środowiska naturalnego.
Eksploatacja obiektu prowadzona jest na podstawie obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie oczyszczonych ścieków komunalnych do wód potoku Koniecpólka, ważnego do 10 października 2035 roku.
Działalność oczyszczalni stanowi ważny element gospodarki wodno-ściekowej miasta i gminy Nowa Dęba, służąc zarówno mieszkańcom, jak i ochronie otaczającego nas środowiska.
Edukacja ekologiczna
Oczyszczalnia Ścieków w Nowej Dębie pełniła również funkcję edukacyjną, umożliwiając młodzieży szkolnej poznawanie zagadnień związanych z oczyszczaniem ścieków i ochroną środowiska.
Bezpośrednie poznawanie procesów technologicznych pozwala lepiej zrozumieć, jak ważną rolę w codziennym życiu odgrywa prawidłowa gospodarka wodno-ściekowa oraz odpowiedzialne korzystanie z infrastruktury kanalizacyjnej.
Blisko 90 lat w służbie mieszkańcom
Od pierwszych, stosunkowo prostych instalacji wybudowanych w latach 1937–1938, przez kompleksową modernizację w latach dziewięćdziesiątych, aż po kolejne inwestycje technologiczne – historia Oczyszczalni Ścieków w Nowej Dębie jest świadectwem wieloletniego rozwoju lokalnej infrastruktury komunalnej.
Dziś oczyszczalnia pozostaje jednym z kluczowych obiektów eksploatowanych przez PGKiM Sp. z o.o. w Nowej Dębie, realizując zadania niezbędne dla codziennego funkcjonowania miasta i gminy.
Jej działalność to nie tylko oczyszczanie ścieków, ale przede wszystkim troska o bezpieczeństwo sanitarne mieszkańców, ochronę zasobów wodnych i zachowanie czystego środowiska dla przyszłych pokoleń.